De afgelopen jaren is er veel discussie geweest over elektrisch verwarmen van woningen, met name door middel van infraroodpanelen. Over deze vorm van warmteoverdracht wordt veel gezegd door organisaties als Milieu Centraal, maar echte kennis over elektrisch verwarmen met infrarood ontbreekt vaak. Ook het vermeende hoge energieverbruik wordt regelmatig als tegenargument gebruikt.
De meeste verwarmingssystemen (CV ketel, warmtepomp, convectiekacheltjes) van de ruim 8 miljoen woningen (bron CBS) in Nederland zijn gebaseerd op het verwarmen van lucht (convectie), alsof dat de enige manier is om een woning comfortabel te verwarmen.
Dat is eigenlijk opvallend, want veel mensen ervaren stralingswarmte als aangenamer dan convectiewarmte. Elektrisch verwarmen met infraroodpanelen werkt namelijk via directe stralingswarmte, waardoor niet de lucht maar objecten en personen worden verwarmd. Dat is veel zuiniger.
Met deze manier van elektrisch verwarmen met infraroodpanelen zet de traditionele bouw- en installatiebranche flink op scherp. Ze vragen om een andere kijk op comfort, energiegebruik en woningverwarming. Als redactie geven wij graag inzicht in de mogelijkheden van elektrisch verwarmen met infrarood en helpt u bij het maken van een weloverwogen keuze.
1. Infrarood elektrisch verwarmen in nieuwbouw
Extra Warmte heeft al meer dan vijf jaar allerlei soorten infraroodpanelen in het productassortiment. In de begindagen werden verplaatsbare infraroodpanelen met name gebruikt voor bijverwarming maar de laatste jaren zijn adviseren wij meer en meer infraroodpanelen als hoofdoplossing voor elektrisch verwarmen. Als comfortabele en efficiënte bijverwarming werden deze verplaatsbare panelen uiteraard nog steeds aanbevolen. Zie onder een overzicht van de meest populaire plug-en-play modellen:
Door onze jarenlange praktijkervaring, aangevuld met bevindingen van onafhankelijke Nederlandse instanties en een recent gepubliceerde Duitse rapportage gebaseerd op een driejarig universitair onderzoek, is dit beeld veranderd. Uit deze onderzoeken van bijvoorbeeld Hochschule – HTWG Konstanz onderzocht in opdracht van Duitse ministerie van BZ, blijkt dat infraroodpanelen bij een specifieke en juiste toepassing uitstekend geschikt zijn voor elektrisch verwarmen. Zowel het warmtecomfort kan zich meten met dat van warmtepompen, alsook de positieve resultaten op het gebied van energieverbruik.
2. Infraroodverwarming: zuiniger dan vaak wordt gedacht
Hoewel het theoretische rendement van een warmtepomp hoger ligt dan dat van een infraroodpaneel, is de vergelijking in de praktijk minder zwart-wit dan vaak wordt aangenomen. Het idee dat een warmtepomp een COP van 3 of 4 behaalt en infraroodverwarming slechts een rendement van 1 heeft, klopt niet. Zo worden overdrachtsverliezen, bijvoorbeeld bij vloerverwarming, zelden meegenomen in deze berekeningen.
Daarnaast moet een warmtepomp doorgaans continu, 24 uur per dag, verwarmen om het systeem efficiënt te laten functioneren. Infraroodpanelen werken juist snel en worden alleen ingezet wanneer warmte daadwerkelijk nodig is. Hierdoor is elektrisch verwarmen met infrarood bijzonder efficiënt in situaties waarin bewoners vaak van huis zijn of slechts een beperkt woonoppervlak verwarmen.
Wanneer de infraroodverwarming wordt uitgeschakeld bij afwezigheid, kan dit leiden tot een aanzienlijke besparing op de energierekening. In dat opzicht sluit deze vorm van elektrisch verwarmen goed aan bij de manier waarop in Nederland traditioneel werd verwarmd: alleen wanneer er daadwerkelijk mensen aanwezig zijn.
2.1 COP is NIET van toepassing voor infrarood verwarming
De COP van een infrarood paneel vergelijken met warmtepomp is hetzelfde als appels met peren vergelijken. Waarom? Omdat je convectiewarmte (warmtepomp, CV-ketel) met stralingswarmte aan het vergelijken bent. Het zijn twee totaal verschillende verwarmingsprincipes. Daarom is de COP van een infrarood paneel niet 1 of zo, maar 0. Het is eenvoudigweg niet van toepassing.
Convectie- en stralingswarmte vergelijken is appels met peren vergelijken
Bij infrarood gaat het niet om de warmte die een paneel afgeeft maar om de hoeveelheid afgegeven langegolf infraroodstraling. Met die straling wordt niet de lucht verwarmt maar de objecten die al of niet de straling omzet in warmte.
3. Mogelijk het beste thermische comfort
Ook over het thermisch comfort van infraroodpanelen hoor je soms twijfels. Zo wordt stralingsasymmetrie – bijvoorbeeld een warm hoofd en koelere voeten – door sommigen als onaangenaam ervaren. Het recente Duitse onderzoek van de universiteit van Keulen neemt deze zorgen echter weg. Uit de resultaten blijkt juist dat het comfort van infraroodpanelen hoog is. In een enquête onder gebruikers gaven zij aan de warmte als comfortabel en behaaglijk te ervaren, terwijl het energieverbruik bovendien lager uitviel dan verwacht.
3.1 Klachten over thermisch ongemak warmtepompen groeit
Tegelijkertijd nemen de klachten over thermisch ongemak bij warmtepompinstallaties met vloerverwarming toe. Doordat de warmte continu over een groot bouwkundig oppervlak en over alle uren van de dag wordt verspreid, blijft de vloertemperatuur relatief laag.
Hierdoor ervaren bewoners vaak onvoldoende warmte. Om dit te compenseren wordt de kamertemperatuur regelmatig 2 tot 3 graden hoger ingesteld, iets wat bij elektrisch verwarmen met infrarood zelden nodig is. Deze hogere temperatuurinstelling leidt tot een energieverbruik dat 14% tot 20% hoger ligt dan de oorspronkelijke berekening bij 20 graden.
Lees ook: de nadelen van de warmtepomp
Daarnaast zetten wetenschappers steeds vaker vraagtekens bij het constant handhaven van een gelijkmatige ruimtetemperatuur in relatie tot de menselijke gezondheid. Infraroodpanelen bieden hierbij een bijkomend voordeel: zij maken slechts beperkt gebruik van lucht als transportmedium.
Bij traditionele convectieverwarming wordt lucht voortdurend verplaatst tussen verwarmen en afvoeren, terwijl elektrisch verwarmen met infrarood vooral werkt via directe stralingswarmte, wat bijdraagt aan een stabieler en aangenamer binnenklimaat.
4. Appels en peren elektrisch verwarmen
In de nieuwbouw, het segment waarop wij ons met infraroodverwarming ook op richten, is de primaire warmtevraag bijzonder laag. Juist daardoor leent deze situatie zich uitstekend voor elektrisch verwarmen met infraroodpanelen. Binnen deze lage warmtelast kan het systeem ruimschoots en efficiënt in de verwarmingsbehoefte voorzien.
In een eerder uitgevoerd onderzoek van ingenieursbureau DWA werd geconcludeerd dat de berekende totale eigendomskosten (Total Cost of Ownership – TCO) van infraroodpanelen ongunstig uitvielen. Wij zijn van mening dat hierbij te kort door de bocht is gegaan. In deze analyse werd namelijk ook het tapwater meegenomen, waarbij werd uitgegaan van een standaard elektrische boiler.
In de praktijk zien wij dat tapwater, zelfs wanneer een elektrische boiler onderdeel uitmaakt van het systeem, aanzienlijk energiezuiniger kan worden ontworpen. Daarnaast bestaan er mogelijkheden om tapwater duurzaam op te wekken en/of warmte terug te winnen.
4.1 Levensduur verschilt significant
Verder zijn de sterk uiteenlopende levensduren van de verschillende systemen onvoldoende meegenomen in de TCO-berekening. Bij warmtepompen wordt doorgaans uitgegaan van een levensduur van circa 15 jaar, terwijl het in de praktijk de vraag is of deze termijn altijd wordt gehaald. Infraroodpanelen kennen een aanzienlijk langere levensduur en vragen bovendien een beduidend lagere initieel investering. Daarnaast moeten warmtepompen jaarlijkse onderhouden worden (gemiddelde 200 euro per jaar) terwijl infraroodpanelen geen onderhoud nodig hebben. Dit maakt elektrisch verwarmen met infrarood economisch aantrekkelijker dan vaak wordt aangenomen.
Het recente en uitgebreide Duitse onderzoek biedt gelukkig een evenwichtiger en objectiever beeld van infraroodverwarming als volwaardige all-electric verwarmingsoplossing.
5. Nieuwbouw- appartementen woningen
Het adviseren en toepassen van elektrisch verwarmen met infrarood doen wij uitsluitend in woningen die hier aantoonbaar geschikt voor zijn. Een hoge isolatiewaarde en goede kierdichting helpen daar in mee. In de praktijk komt men dan al snel uit bij nieuwbouwappartementen en kleinere grondgebonden woningen al zijn bestaande woningen uit de jaren 80 ook prima te gebruiken voor een infrarood verwarming oplossing.
Binnen dit segment is infraroodverwarming vooral geschikt voor woningen van starters en jonge gezinnen. Deze doelgroepen zijn door werk en sociale activiteiten vaak meerdere uren per dag niet thuis en verwarmen hun woning voornamelijk op momenten van aanwezigheid.
Elektrisch verwarmen met infrarood sluit hier goed op aan doordat het snel reageert en alleen energie gebruikt wanneer dat nodig is. Voor oudere bewoners ligt dit anders: zij zijn doorgaans meer uren per dag thuis en hebben een constante warmtevraag. In die situatie is een warmtepomp veelal een zuinigere hoofdoplossing, waarbij infraroodpanelen juist uitstekend als bijverwarming kunnen worden ingezet.
Hieronder een aantal producten die veel worden toegepast in nieuwbouw worden toegepast. Infraroodpanelen met LED verlichting is de meeste recente ontwikkeling en is bij uitstek geschikt boven de eettafel of de badkamer.
5.1 Elektrisch verwarmen in chalets en recreatiewoningen met infraroodpanelen
Ook binnen de markt van chalets, mantelzorg woningen en andere recreatiewoningen biedt elektrisch verwarmen met infrarood duidelijke voordelen. In combinatie met duurzame ventilatie, eigen energieopwekking en efficiënte oplossingen voor warm tapwater zijn de afgelopen jaren succesvolle toepassingen gerealiseerd. In situaties waar het warmtegebruik beperkt is tot specifieke dagen en tijdsblokken, zijn snel op- en afschakelbare systemen aanzienlijk geschikter dan trage warmtepompsystemen.
Dit geldt niet alleen voor recreatiewoningen, maar ook voor compacte woonconcepten zoals tiny houses en kleinere CLT-constructies (Cross Laminated Timber), waar flexibiliteit en efficiënt ruimtegebruik centraal staan.
5.2 Geen lawaai en minimale ruimtebehoefte
Een belangrijk voordeel van infraroodverwarming is dat er geen buitenunit nodig is, waardoor geluidsoverlast volledig wordt voorkomen. Infraroodpanelen aan plafond of aan de wand nemen nauwelijks ruimte in beslag en maken het mogelijk om de technische ruimte aanzienlijk kleiner te ontwerpen. De levensduur van onze infraroodpanelen ligt ruim boven de twintig jaar.
Daarnaast is de installatietijd kort, zijn de investeringskosten beduidend lager dan bij een warmtepompinstallatie en is onderhoud niet nodig. Waar service- en onderhoudskosten bij warmtepompen in de loop der jaren flink kunnen oplopen, blijft elektrisch verwarmen met infrarood eenvoudig, stil en onderhoudsvrij. Daarmee biedt infraroodverwarming een combinatie van comfort, flexibiliteit en kostenefficiëntie.
6. Eerlijk advies over elektrisch verwarmen?
Onze adviseur van ExtraWarmte met de opgedane kennis en ervaring u volledig ondersteunen bij het geven van het juiste advies.
Hoeveel infrarood panelen zijn er nodig, welk vermogen moeten ze hebben, welke afmeting geeft het beste resultaat? . Drempelvrees maar toch nieuwsgierig? Neem dan eens contact met ons op en laat u door onze specialisten informeren over de aangename mogelijkheden van Infrarood verwarming.
