Wat zegt het bouwbesluit of BBL over infraroodverwarming?

Het bouwbesluit (2012) is in 2024 vervangen voor het Besluit Bouwwerken Leefomgeving, kortweg BBL. Het is een nieuwe en een verzameling van bestaande technische eisen voor nieuw- en bestaande bouw van woonhuizen maar ook bedrijfspanden. Het gebruik van infrarood verwarming is niet verboden al wordt het in het BBL niet expliciet genoemd. Hoe komt dat? Mag het dan wel en wat is überhaupt het nut van de BBL? Met dat laatste zullen we beginnen met dit overzichtsartikel.

1. Waarom is er een BBL gekomen?

Een aannemer die een appartement aan het verbouwen is, vroeg onze adviseur of infraroodverwarming conform het bouwbesluit – of zijn opvolger BBL – wel mocht installeren? Ja, dat mag, het is geen probleem. Infraroodverwarming werkt op basis van stralingswarmte – net als de zon – en is veel efficiënter dan gewone elektrische convectie verwarming (die wel in de BBL wordt genoemd).

Het BBL is een document van maar liefst 200+ pagina’s en het structureert de regels voor nieuwbouw, bestaande bouw en verbouw.  In het verleden waren allerlei regels per onderwerp en thema. Het BBL voegt regels samen uit meerdere wetgevingen en het zorgt voor meer samenhang.

Het vergroot daardoor meer de duidelijkheid van de algemene rijksregels voor het bouwen, gebruiken en slopen van bouwwerken. Het zou daardoor de regeldruk voor de bouw en installatiesector moeten verlagen.

1. In BBL meer focus op duurzaamheid

Het besluit bevat daarnaast een geactualiseerde en breed scala aan regels over veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid van bouwwerken. Daarnaast geeft het de gemeente meer mogelijkheid om – binnen bepaalde grenzen natuurlijk – af te wijken van de standaardregels.

2. Regelgeving loopt (bijna altijd) achter

De BBL  zou een verlichting en stroomlijning van de regeldruk moeten geven, maar de bouw- en installatiesector ervaart het niet altijd en benoemd ook de vele nadelen. We noemen er enkele:

• Ondanks dat de BBL al een paar jaar van kracht is, wordt de overgang van het oude Bouwbesluit als groot ervaren. De nieuwe structuur en terminologie zorgen voor onzekerheid en vragen veel inleestijd van de bouwprofessionals.
• Door de strenge eisen voor energieverbruik (de zogenaamde BENG normen, zie 2.1) zijn de bouwkosten hoger geworden (naast de kostendruk voor materialen)
• Er wordt nog veel gewijzigd en gesleuteld aan de BBL. Sinds de invoering is de BBL al meerdere malen gewijzigd in 2025 maar ook dit jaar in 2026 komen weer nieuwe wijzigingen. Dit maakt het voor bouwbedrijven lastig om op de hoogte te blijven van de allerlaatste eisen, wat het risico op fouten vergroot.
• De dwangsommen zijn hoog, de gemeente kan boetes opleggen als niet aan de eisen zijn voldaan.
• Er moet meer gedocumenteerd worden. Als bouwende partij moet je zorgvuldiger laten zien dat het goed gedaan hebt. Het goede nieuws is wel dat de manier van documenteren is gestandaardiseerd, dus geen verschillende formats meer, maar het blijft veel papierwerk.

Tenslotte zijn regels uit het Bouwbesluit 2012 overgeheveld naar het gemeentelijke niveau. Dat geeft gemeenten de ruimte om deze regels aan te passen of te schrappen. Bekende voorbeelden zijn de regels rondom hinder en geluidsoverlast, de bluswatervoorziening van nieuwbouw en de bereikbaarheid van een bouwwerk voor hulpdiensten.

Tenslotte: regelgeving loop altijd achter op ontwikkelingen. Zo wordt infraroodverwarming überhaupt niet genoemd, de meest duurzame vorm van elektrisch verwarming. Wat staat er wel in het BBL over elektrisch verwarming? Dat komt in H3 aan de orde, maar eerst de zgn BENG normen.

2.1 De BENG normen

Naast de BBL zijn er ook de BENG normen, die staan voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen. Deze fraaie term omvat verplichte energieprestatie eisen voor alle nieuwbouw sinds 2021 met als hoofddoel minder energieverbruik en lagere CO2 uitstoot. De strategie die men toepast wordt meetbaar gemaakt door drie BENG indicatoren:

1. Maximale energiebehoefte voor koeling en verwarming (door goede isolatie)
2. De hoeveelheid fossiele brandstof die gebruikt wordt (gas, elektra)
3. De inzet van duurzame en hernieuwbare energie (zoals zonnepanelen)

Een BENG berekening maken is complex – daarvoor zijn dure adviseurs voor nodig – maar is alleen nodig voor nieuwbouw. Infrarood verwarming in nieuwbouw is toegestaan, mits wordt voldaan aan goede isolatie eisen en in combinatie met zonnepanelen. Helaas wordt infrarood verwarming nog gezien als gewone elektrische convectie verwarming, wat uiteraard niet klopt. Wij verwachten dat dit gaat veranderen in een herziening van de BBL.

3. Elektrische verwarming en BBL

Infraroodverwarming valt onder de regels voor elektrische verwarming in het Besluit Bouwwerken Leefomgeving. Wat wordt daarover gezegd? Er wordt onderscheid gemaakt tussen nieuw- en bestaande bouw.

3.1 Elektrische verwarming bij nieuwbouw

Een elektrisch cv-ketel als hoofd verwarming in een nieuw huis mag niet – het zou inefficiënt zijn – al zijn losse elektrische straalkacheltjes, die juist bekend staan als stroomslurpers, wel toegestaan. Infrarood verwarming is toegestaan, zeker als bijverwarming, en als hoofdverwarming wordt het geadviseerd alleen in zeer goed geïsoleerde woningen (na 2015).

Infrarood is veel vaker als hoofdverwarming toe te passen, maar daarover later meer in hoofdstuk 5. De belangrijkste punten met betrekking tot wetgeving en normen:

• Hoofd- vs. bijverwarming: Infraroodverwarming als hoofdverwarming is volgens de huidige regelgeving (EPBD III) niet de standaard keuze, omdat directe elektrische verwarming een hoge primaire energiefactor heeft (1,45 kWh aan energie nodig voor 1 kWh warmte). Dit klopt zeker niet voor infraroodverwarming, zie de mythe over de COP van infraroodverwarming, al is het nogmaals dus niet verboden.
• Besturing: Voor een goedkeuring en efficiënt gebruik is een thermostaat waardevol om onnodig energieverbruik te voorkomen. Dat is met infraroodverwarming eenvoudig te combineren.

3.2 Elektrische verwarming bij verbouw

Ongeacht welk verwarmingssysteem wordt gebruikt, of het nu de warmtepomp is, de good old CV ketel of infraroodverwarming: er worden geen (technische) geen eisen aan gesteld. Dus alle comboy verhalen dat infraroodverwarming bij het verbouwen van je huis of appartement niet mag conform BBL zijn broodje aap verhalen. Het is dus niet verboden en je bent vrij om dit te installeren.

Dat infraroodverwarming bij het verbouwen van je huis of appartement niet mag conform BBL zijn broodje aap verhalen.

Er worden wel eisen gesteld over het energieverbruik, al zijn deze voor een gemiddeld woonhuis niet echt zinvol, lees maar mee:

Ga je huis verbouwen of aanpassen dan staat in hoofdstuk 3, de verrassende regel dat ‘het energieverbruik in een kalenderjaar minder is als 50.000 kWh en 25.000 m3 aan aardgas’.

Dit zijn serieuze hoeveelheden en geldt dus alleen voor grote panden zoals fabriekshallen en kantoorpanden. Met andere woorden dit geldt niet voor je appartement of woonhuis.

Ook zijn de BENG normen (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) niet van toepassing bij verbouwing, ook niet bij grootschalige renovatie (zie FAQ op de website van het RVO). Zoals in H3 is uitgelegd, gelden de BENG normen alleen voor nieuwbouw.

4. Is infraroodverwarming duurder dan gasgestookte verwarming?

Een gemiddeld huis met CV ketel verbruikt 1500 m3 per jaar met een HR ketel. Daarvan is gemiddeld 75% nodig voor de centrale verwarming (1125 m3) en de rest voor het warme water. Uitgaande volgens de vuistregel dat 1 m3 gas gelijk staat aan 10 kWh, dan zou je 1125 x 10 = 11250 kWh elektrisch moeten verbruiken om dezelfde warmte op te wekken in een huis.

NB. Hiervan wordt uitgegaan dat 1125 m3 volledig wordt verbruikt voor warmteafgifte, maar dat klopt niet. Alleen al ongeveer 30 procent is nodig om de lucht op te warmen en dat is kostbare energie. Lucht is een isolator en kost daarom veel energie om op te warmen.

Het is bekend dat infrarood verwarming niet de lucht in een ruimte opwarmt, maar de objecten en de massa in een ruimte: de meubels, muren en de aanwezige mensen en dieren. Dat gaat (veel) sneller dan het proces dat lucht eerst opgewarmd moet worden en daarna de mensen. Ofwel, het vermogen van de stralingswarmte wordt veel efficiënter ingezet als bij luchtverwarming (van een CV of warmtepomp) omdat lucht niet opgewarmd hoeft te worden.

5. Hoeveel vermogen heb je nodig voor infrarood panelen

Een recent voorbeeld is de familie Harperink uit de gemeente Hengelo. Ze hebben 7 infraroodpanelen met (totaal) 5800 Watt geïnstalleerd in het gehele huis. Stel deze panelen verbruiken 4 uur per dag het totaal vermogen (aangestuurd door een slimme thermostaat schakelen de warmtepanelen een paar keer per uur aan en uit) dan is het gebruik naar boven afgerond 23 kWh per dag.

Uitgaande van een stookseizoen van 1 oktober tot april, 180 stookdagen (half jaar) wordt totaal 180 x 23 kWh = 4140 kWh op jaarbasis gebruikt. Dat is ruim de helft minder als het (omgerekende) gasverbruik….

Ook qua geldbesparing is de rekensom is te maken. Een kuub gas kost ca 1,45 euro en 1 kWh = 0,25 euro.

• 1125 m3 gas = 1630 euro/jaar
• 4100 kWh = 1025 euro/jaar

De berekende besparing is meer dan 600 euro per jaar, in de praktijk is het veelal hoger. Het genoemde gezin is helemaal van het gas af. Jaarlijks betaalde men 2200 euro aan gas en elektra, maar nu ze overgestapt zijn op volledig infraroodverwarming, betaald men 700 euro per jaar. Zonder zonnepanelen.

Je kan zelf eenvoudige het benodigde vermogen uitrekenen voor je huis, zie daarvoor onze speciale rekentool: vermogen berekenen infrarood verwarming

5.1 Staat de warmtepomp wel in het BBL?

Ja, de warmtepomp wordt in het BBL genoemd. Het stroomverbruik van infraroodverwarming is vergelijkbaar met een warmtepomp. Ook die verbruiken circa 3 a 4000 kWh per jaar. Het grote verschil is de aanschaf investering (tussen 10.000 en 30.000 euro) en de jaarlijkse onderhoudskosten van honderden euro’s. De initiële investering voor infrarood verwarming is circa de helft lager (< 5000 euro voor een heel huis) en er zijn geen jaarlijkse onderhoudskosten.

6. Terug naar infraroodverwarming in het BBL

Samengevat is het niet tegen de bouw- en installatie regels om infrarood verwarming te gebruiken. En er zijn geen situaties waarbij je verplicht bent om aan de BENG normen te voldoen wanneer je uitgaat van een bestaande woning of pand. Dat is immers nagenoeg onmogelijk (lees: kostbaar), omdat je dan bijna energie neutraal moet zijn.

Wat wij veel in de praktijk zien is dat onze klanten infrarood (zie onze reviews) veelvuldig inzetten om het als hoofdverwarming in te zetten in een bad-of werkkamer. Maar ook complete huiskamers – of gehele huizen – wordt het meer-en-meer gebruikt.

7. De warmtepomp lobby is krachtig in Nederland

Het Topconsortium voor Kennis en Innovatie (TKI) Bouw en Techniek is een publiek private samenwerking tussen drie ministeries, drie kennisinstellingen en drie brancheverenigingen. Het doel is om de innovatie in de sector te versnellen.

Op de website van Techniek Nederland, de voorloper van TKI, de organisatie voor onder andere installatiebranche, stond letterlijk waar ze voor staan: een verdienmodel te ontwikkelen voor warmtepompinstallaties.

Doel TKI: verdienmodel te ontwikkelen voor warmtepompinstallaties.

Leden van de TKI, zijn o.a. Remeha, Intergas, Nefit, producenten van eerst CV ketels, maar nu warmtepompen. Techniek Nederland heeft oa voor gezorgd dat subsidie wordt verleend op de aanschaf van de warmtepomp en dat de hybride warmtepomp verplicht wordt gesteld per 2029 (was 2026).

De (hybride) warmtepomp is een mooi stukje techniek, maar wij van ExtraWarmte hebben moeite dat consumenten op hoge kosten worden gejaagd om de energie transitie handen en voeten te geven. De initiële investering en het onderhoud is significant hoger als de CV ketel, maar ook duurzamere oplossingen als infraroodverwarming. Inmiddels hebben wij al meer dan 10.000 klanten tevreden gemaakt met deze nieuwe vorm van infrarood verwarming. De praktijk en tevreden klanten zijn het beste bewijs. In het huidige BBL en de BENG normen krijgt infrarood verwarming dezelfde waardering als een elektrische convectiekachel of elektrische vloerverwarming. Dat moet anders, zeggen wij en andere marktpartijen maar ook de branchevereniging IG-infrarood.

Heb je vragen over BBL of het bouwbesluit en het gebruik van infraroodverwarming, aarzel niet om contact op te nemen!